Buổi sáng kẹt xe, nhích từng mét, đạp ga là xe trôi đi êm, không có cú giật nào mỗi lần sang số. Đạp ga sâu để vượt thì vòng tua máy vọt lên rồi đứng yên, trong khi tốc độ cứ tăng dần. Đó là đặc trưng của hộp số vô cấp CVT, loại hộp số đang có trên nhiều mẫu sedan hạng B bán chạy ở Việt Nam như Toyota Vios hay Hyundai Accent.
CVT là gì: hai puly và một dây đai
Hộp số tự động có cấp quen thuộc dùng các cặp bánh răng với tỉ số truyền cố định: số 1, số 2, số 3. CVT (Continuously Variable Transmission) thay các cấp số đó bằng hai puly, mỗi puly gồm hai nửa hình nón, nối với nhau bằng một dây đai. Khi hai nửa puly tiến lại gần hoặc tách xa nhau, dây đai chạy ở vòng to hoặc vòng nhỏ, tỉ số truyền vì thế thay đổi liên tục thay vì nhảy theo 5 hay 6 nấc cố định.
CVT đổi tỉ số truyền bằng cách thay đổi đường kính puly Số thấp (khi xe bắt đầu chạy) Số cao (khi chạy nhanh) Puly chủ động Puly bị động Puly chủ động Puly bị động (nối động cơ) (ra bónh xe) (nối động cơ) (ra bónh xe) Puly động cơ nhỏ, puly ra bánh to: Puly động cơ to, puly ra bánh nhỏ: bánh quay chậm, lực kéo lớn bánh quay nhanh, động cơ qugay chậm lại Dây đơi (cam) giữ nguyên chiều dời; hai puly đổi đường kính liên tục nên không có “nốc số”.
Ở số thấp, dây đai chạy vòng nhỏ trên puly động cơ và vòng to trên puly ra bánh; ở số cao thì ngược lại. Ảnh: Sơ đồ tự vẽ theo mô tả của
Honda
Honda giải thích trong trang hỏi đáp của hãng: nhờ tỉ số truyền thay đổi liên tục, động cơ được giữ ở vùng vòng tua phù hợp cho từng tình huống thay vì lên xuống theo từng cấp số. Hai lợi ích Honda nêu là tăng tốc êm, không giật khi chuyển số, và tiết kiệm nhiên liệu.
Mặt cắt hộp số vô cấp Super CVT-i của Toyota, lộ hai puly và dây đai thép bên trong (chú thích gốc tiếng Nhật). Ảnh: Hatsukari715, Wikimedia Commons
Vios và Accent cùng chọn hộp số vô cấp
Toyota Vios bán ở Việt Nam có ba phiên bản: 1.5E MT số sàn, 1.5E CVT và 1.5G CVT, giá niêm yết từ 458 đến 553 triệu đồng. Theo số liệu của Toyota Việt Nam, bản 1.5E CVT tiêu thụ 5,83 lít/100 km đường hỗn hợp, thấp hơn bản số sàn 1.5E MT (6,02 lít/100 km); trong đô thị, hai bản gần như ngang nhau (7,60 và 7,62 lít/100 km). Tức là trên chiếc xe này, CVT không tốn xăng hơn số sàn như định kiến cũ.
Toyota Vios có hai bản dùng
hộp số CVT
là 1.5E CVT và 1.5G CVT. Ảnh: M 93, Wikimedia Commons
Hyundai Accent thế hệ mới bán tại Việt Nam dùng động cơ Smartstream 1.5, công suất 115 mã lực tại 6.300 vòng/phút, mô-men xoắn 144 Nm tại 4.500 vòng/phút, đi với hộp số sàn 6 cấp hoặc hộp số vô cấp. Hyundai gọi hộp số vô cấp của mình là IVT (Intelligent Variable Transmission), về nguyên lý vẫn là một dạng CVT.




